刺し子 - Sashiko - workshop

刺し子

Tegenwoordig zie je steeds meer, ingewikkelde, Sashiko patronen opduiken. Het wordt toegepast in mode en (woon)accessoires. Maar wist je dat het een heel oude techniek is?

Al in het begin van de 17e eeuw werd Sashiko - 刺し子 in het noorden van Japan gebruikt. Vooral boeren en vissers gebruikten deze techniek om hun werkkleding te verstellen. Om stof te verstevigen of om verdere slijtage te voorkomen. Maar ook om op die manier stoffen met een hulpstof te repareren. Het watteren zoals wij dat nu kennen werd gedaan door meerdere lappen stof op elkaar vast te zetten met deze steek. Ons woord 'opgelapt' komt ook niet helemaal uit de lucht vallen.

Mensen waren zuinig op hun stoffen en op deze manier hadden stoffen een zo'n lang mogelijk leven.
Stoffen waren een kostbaar goed. Omdat spinnen en weven een tijdrovende bezigheid is.
In die tijd waren er alleen nog maar natuurlijke stoffen zoals katoen, zijde en hennep. Je begrijpt dat zijde alleen gedragen werd door de gegoede mens.
Hennep was wat het merendeel gedragen werd maar ook sneller scheurde. Gezien de snelle slijtage van hennep had je een vaardigheid nodig om scheuren te repareren. Die vaardigheid ontwikkelde zich door de jaren van nut en noodzaak tot decoratief gebruik onder de naam Sashiko.

Deze rijg- of borduurtechniek wordt traditioneel uitgevoerd met wit garen op met indigo geverfde stof. Destijds was het in Japan verboden voor de 'gewone mens' om heldere kleuren te dragen. En het met indigo verven van stof was een betaalbare methode om een toegestane kleur te kunnen dragen. Daarmee werd de combinatie indigo katoen / Sashiko haalbaar.

Sashiko wordt tegenwoordig ook uitgevoerd worden in andere kleurstellingen. Je ziet steeds meer een variatie op het oorspronkelijke waarmee mensen Sashiko eigentijdser toepassen. Door de patronen die gebruikt worden, blijft de oorspronkelijke uitstraling van Sashiko wel aanwezig.

Sashiko betekent 'kleine steekjes'. De steken zouden vergeleken zijn met een rijstkorrel.
Uitspraak van Sashiko: de 'i' wordt niet uitgesproken.

Weetje:
Vaak worden de woorden Sashiko en Boro door elkaar gebruikt. Gedurende vele, vele jaren zijn ze ook nauw aan elkaar verweven. Maar uitwisselbaar zijn deze benamingen niet.
Sashiko verwijst naar de borduurstijl terwijl Boro vodden of gescheurde stof betekent. Bovendien geeft Boro het textiel aan en niet hoe het aan of in elkaar is gezet.

Bovendien zijn er diverse stromingen binnen het borduren van Sashiko. 
Zo is er onder andere:
Moyozashi - rijgsteken in lineaire ontwerpen
Kogin - een afgeleide van Sashiko die veel van stoppen wegheeft en gemaakt is op aftelbare stof
Shonai - rechte lijnen die elkaar kruisen
Hitomezahsi - de structuren die ontstaan uit de uitlijning van veel enkele steken op een raster
Gebruik je binnen Sashiko kunstgarens, wordt het Kakurezashi genoemd.

刺し子

Ben je door het bovenstaande geïnteresseerd geraakt in Sashiko en wil je het leren?

Er wordt een workshop Sashiko georganiseerd op zaterdag 6 november 2021

Wat leer je:
Sashiko, de steken en het aan- en afhechten.
Het tekenen van een Sashiko patroon

Je krijgt een materialen pakket met Japanse stof en bijpassend garen.

Aanvang: 13.30 uur
Locatie: Bij BrainZ, Lübeckplein  68
Docent: Lon Planjer
Kosten: 25,00 €

Om je aan te melden, stuur je een mail naar handwerkcafezwolle@hotmail.nl o.v.v. Sashiko

Boro, Sashiko en opera

De laatste jaren is er steeds meer belangstelling voor de Boro.
De Boro en de technieken er omheen zijn in Japan ontstaan. Mede door armoede. De Boro is een jasje, een werkjasje, dat normale dracht was in de lagere sociale klasse. De belijning is zeer eenvoudig, met veel bewegingsruimte. Op het eerste gezicht zou je kunnen denken dat het een kimono betreft. Zou hier wellicht de later in West Europa opgekomen stofjas een afgeleide van zijn?

Boro; privébezit

Detail Boro

Ten tijde van de Boro was er geen tot weinig katoen. Kleding werd vooral gemaakt van, met indigo geverfde, hennep. Over versleten plekjes werd een nieuw lapje gelegd en met rijgsteekjes vastgezet. Voordeel hiervan is dat laagje op laagje ook meer warm hield. Pas veel later werd met indigo geverfd katoen gebruikt. Nu wordt voor diverse ondergronden en patches veel jeans gebruikt.

Dames van
Nationaal Opera en Concert Koor

De stiksels van rijgsteken ontwikkelden zich tot een kunst op zich, genaamd Sashiko. Je spreekt het uit als sjasko. Binnen de Sashiko zijn zeer eenvoudige patronen maar ook moeilijkere patronen die symbolische waarde in zich hebben.

Op dit moment is de Nederlandse Reisopera in veel Nederlandse theaters te zien en te horen. Zij voeren de opera De Parelvissers op.
Kostuumontwerper Elena Werner en Marita Schoonheijm (afdeling kostuum van de Nederlandse Reisopera) hebben zich laten inspireren door de Boro en Sashiko om de kostuums te ontwerpen en maken voor deze uitvoering.

Yaroslav Abaimov (tenor) in de rol van Nadir

De Sashiko techniek die gebruikt werd om de Boro te verstevigen is techniek die we tegenwoordig steeds meer zien. Als techniek om te verstevigen maar ook als individuele patronen die geborduurd worden op tassen en kussens. Veel witte steken op indigo ondergrond. Maar je kunt het natuurlijk op jouw manier toepassen. Het is een heel goede en leuke techniek die je kunt gebruiken om je kleding te customizen/pimpen.

Yaroslav Abaimov, Kishani Jayasinghe, Robert Davies  en
Yavus Arman İşleker in de hoofdrollen