Vlisco - achtergrondverhaal

Enige tijd geleden is een delegatie uit Benin (West Afrika) op bezoek geweest in Nederland. Dit in verband met een samenwerking tussen twee vrouwenorganisaties in Benin (Tikonna en Mialebouni) en Vrouwen van Nu. Handwerkcafé Zwolle is samen met deze delegatie op bezoek geweest bij Vlisco in Helmond.

Historie Vlisco, De Modekoning van Afrika
In 1802 heeft zich op het Vlisco-terrein een textieldrukker gevestigd met de naam Sutorius. Deze Nederlandse Handelsmaatschappij bracht een groot deel van geverfde en bedrukte textiel naar Nederlands Indië. Tijdens de afscheidingsoorlog tussen 1830 en 1839 werd er bijna geen handel bedreven waardoor Sutorius in de problemen kwam.
Een rijke koopman uit Amsterdam, Pieter Fentener van Vlissingen (Pieter-1) wilde hem financieel helpen. Daarbij werd overeengekomen om  het bedrijf op termijn over te doen aan zijn zoon (Pieter.2). Na een opleiding van 3 jaar nam Pieter jr. op 20-jarige leeftijd de fabriek van Sutorius over. Zijn vader was inmiddels overleden. Hij breidde al snel uit en ging verder onder de naam Pieter Fentener van Vlissingen & Co.
Pieter had nog twee ooms (Paul en Frits) die een belangrijke rol speelden. Oom Paul, mede oprichter van Stork Werkspoor, zorgde voor transport naar Nederlands Indië. Oom Frits woonde in Nederlands Indië en stuurde staaltjes batik om ze in Helmond na te laten maken. Het leeuwendeel ging naar Nederlands Indië maar ook toen werd er al geëxporteerd naar West Afrika.

© Vlisco

Van imitatiebatik voor Nederlands Indië naar Dutch Wax voor Afrika

Pieter Fentener van Vlissingen -3 (1853-1927) heeft van 1873 tot zijn door in 1927 een belangrijke rol vervuld. In deze periode is het accent verlegd van Nederlands Indië naar vele Europese landen en een deel Afrika. Zijn twee zoons het in de jaren '20 het werk overgenomen. Zoon Pieter -4 richtte zich op de Europese markt en zoon Jan vanaf de '30er jaren op de Afrikaanse markt. Dit was mede omdat de Nederlandse regering een exportverbod had opgelegd van batiks naar Nederlands Indië om kleine locale batikbedrijfjes daar te beschermen. Inmiddels heeft Vlisco een geweldige naam opgebouwd in heel West en Midden Afrika. 

Tot de jaren '90 was 90% van de ontwerpen een klantopdracht en 10% eigen creaties. Inmiddels is dat percentage omgedraaid. Ontwerpers zijn opgeleid aan de kunstacademie en verzorgen 90% van de creatieve ontwerpen. Door het maken van inspiratiereizen hebben zij kennis en inzicht verworven om voor de Afrikaanse markt te kunnen ontwerpen.

Diverse bedrijven maken deel uit van de Vlisco-groep. Distributie en productiebedrijven onder andere ook in Ghana en Ivoorkust.

Vlisco behoort tot het topsegment van de Afrikaanse kledingmarkt. Vrouwen met aanzien die het zich kunnen permitteren dragen Vlisco met verve. Voor ons idee; Vlisco is vergelijkbaar met Versace.

© Vlisco

De blokdrukstempels die tot 1985, sporadisch nog, in Helmond werden gebruikt zijn inmiddels vervangen door gemechaniseerde technieken. In de Afrikaanse bedrijven worden ze nog wel gebruikt. De stempels hebben nummers aan de zijkant. De nummers corresponderen met de dessins die ermee gedrukt worden.

Drukken wordt gedaan door het drenken van de stempel in een drukpasta, waarna de stempel op doek gedrukt wordt. Dit doek is vooraf met hars (wax) bedrukt in hetzelfde design dat op de stempel staat. De met hars bedrukte doek wordt geverfd in een indigo-bad. Daarbij blijven de met hars bedrukte gedeelten wit. De hars wordt vervolgens deels of geheel verwijderd, waardoor er witte plekken ontstaan die vervolgens weer bedrukt kunnen worden.

Fashion Week Dakar

Begin juli stond Dakar in het teken van de 9e editie van de Dakar Fashion Week.

De finale van deze week was doordrenkt met glamour, en liet zien wat 'hot' is van Mali tot Equatoriaal Guinea dit seizoen. Afrikaanse prints zijn momenteel een grote inspiratiebron voor grote namen als Beyonce en Burberry. In de collectie van 2012 van de grote britse ikoon zijn heldere, frisse batik prints opgenomen.

Designers in Dakar, zoals de in de V.S. woonachtige, Senegalese Yolande Mancini liet een rode jurk met batik schouderdeel en een 'gouden' jurk met daarbij een cape met een kleurrijke print. Designer Maria Bakhoum - Mali - toonde een collectie in aardtinten en Alfredo Monsuy - Equatoriaal Guinnea - combineerde satijn met zijde en traditionele wax prints. Meryem Boussikouk - Marokko - showde een serie moderne kaftans in 'hot African colours' en moderne snit. Maar voor Afrikaans designers is het niet allemaal etnische prints wat de klok slaat. Dat liet Patrick Asso - Ivoorkust - zien in zijn geheel Blauwe Collectie.

Negen jaar geleden organiseerde Adama Paris, een voormalig model en nu designer, voor het eerst dit grote Fashion Event ondanks bijzonder grote uitdagingen waar ze voor stond, zonder ondersteuning in dit West Afrikaanse land. "Ik ben er zeker van dat er een markt is, er is publiek. Mensen in Africa houden van mode, en kopen het. Ik weet niet waarom het niet beter gestructureerd is. Ik verkoop, mensen verkopen, maar we hebben geen distributiekanalen. Dus iedereen verkoopt daar waar we kunnen. Het is moeilijk de collectie te laten zien. Er is geen plek in Dakar voor shows tijdens een event als dit. Je moet je shows in restaurants en hotels organiseren."

Ook hier is dit jaar het budget naar beneden bijgesteld vanwege de financiele crisis en dat ontmoedigde de sponsors. De bruisende start moest plaats maken over een stille opening. Mede dat het nationale bureau voor muziekrecht de muziek heeft gestopt. Ondanks deze moeilijkheden werkt Paris door aan haar droom. "We hebben zóveel talent. Ze moeten alleen een duwtje hebben." Daarbij onderstreept ze dat Afrikaanse fashionista niet onderschat moeten worden.

Nú is het de tijd voor Afrikaanse mode en stoffen. Het is kleurrijk en het is iets heel anders. We willen een ander Afrika laten zien. Niet alleen oorlog en de dood wat het westen laat zien, maar ook een beetje van de glamour.