Jamdani weaving

Om het filmpje te bekijken, klik op de foto

Het filmpje gaat over Jamdani weven en is gemaakt door UNESCO.

Traditie en Toekomst

Er is ongelooflijk veel kennis en vakmanschap in de textielwereld wereldwijd. Handwerkcafé Zwolle draagt een klein steentje bij aan het behouden en doorgeven van cultureel erfgoed.

Handwerkcafé Zwolle biedt een platform voor verbinding, uitwisselen en doorgeven van kennis. In samenwerking met Stedelijk Museum Zwolle en bijvoorbeeld kunstenaars of andere belanghebbenden.

Het is jammer dat handwerken, al jaren, geen deel meer uit maakt van ons basisonderwijs. Handwerkcafé Zwolle biedt regelmatig workshops aan die voor m/v vanaf 12 jaar geschikt zijn. Het is goed, maar vooral leuk, om op jongere leeftijd met textiel in aanraking te komen.

Ook de workshop Feestelijke Versiering is geschikt voor jongeren die kennis willen maken met textiele werkvormen.

Meer en meer krijgen textiele werkvormen wereldwijd aandacht en wordt het belang van het behoud ervan onderstreept.

Bijvoorbeeld School of Human Ecology in Wisconsin/Madison. Kijk hier een filmpje.

Maar ook in Japan wordt er met zorg en kennis gewerkt.

Op dit moment wordt er geborduurd. Bekijk het filmpje om te zien wat eraan voorafgaat.

Visserstruien

Ook in Zwolle wordt gebreid aan dé Visserstrui.
In het hele land staat de visserstrui weer in de belangstelling. Na de revival in de tachtiger jaren van de vorige eeuw, zet de visserstrui weer aan tot een ware hype. Vooral ook door de uitgave van het boek Visserstruien door Stella Ruhe.

Een van de doelstellingen van Handwerkcafé Zwolle is 'het behouden en doorgeven van cultureel erfgoed' en de visserstrui is daar een prachtig voorbeeld en onderdeel van.

De blauwe trui wordt gebreid met motief 'Hindeloopen'. Deze trui verbindt niet alleen verleden en heden maar ook twee culturen. De trui is voor A., geboren, getogen en woonachtig in Duitsland. Maar heeft sinds kinderjaren een sterke band met Hindeloopen. Hij kent de stad, maar ook het water op zijn duimpje. Op de vraag of hij een trui wilde vol symboliek en bijbehorende verhalen kwam eerst een stilte. Daarna kwam opgetogen verbazing. Zó een trui, steek voor steek gebreid die hij zou dragen? Dat was wel een bijzonder aanbod wat hij héél graag wilde aannemen!

Het verhaal achter de witte visserstrui volgt.
Wist je trouwens dat Scheepjeswol een speciale lijn op de markt heeft gebracht voor deze truien. Scheepjeswol Zuiderzee. Kijk hier voor een leverancier bij jou in de buurt.

Öland Breien

Öland breien is de titel van het boek dat vandaag gepresenteerd is tijdens

Het boek is geschreven door Marja de Haan. Zij is tevens eigenaresse van Trollenwol in Driebergen.

Het boek staat vol prachtige foto's met natuurlijk breiwerk of; breiwerk in de natuur. 

Het verhaalt over natuur, schapen, natuurprodukt en breien. Over warmworden van en warmhouden. Over koesteren en creativiteit. Maar ook over cultureel en werelderfgoed (Alvaret).

Het boek staat vol sfeerimpressies. Je wilt ook meteen naar Öland. (Met een voorraad wol en een mooi patroon).

Breipatronen, communicatie en identificatie

Wij, handwerksters; met name breiers, zijn goed op de hoogte over het erfgoed van breipatronen. Met name de visserstruien en de identificatie van vissers als de zee weer eens 'genomen' had. Dat wij dan toch maar een klein aantal kenners zijn blijkt uit het onderstaande artikel. Erfgoed en het belang ervan wordt gelukkig veel onder de aandacht gebracht. Hieronder treft je het artikel aan van de NOS, gepubliceerd op 4 oktober j.l.

Visserstruien vergeten erfgoed
Een visser uit Katwijk kon je herkennen aan zijn kabeltrui. Eentje uit Enkhuizen aan de verticale baan midden over de borst. Een Urker droeg wellicht een patroon met ruitvormige "godsogen". Stella Ruhe achterhaalde zestig patronen uit veertig vissersplaatsen langs de Nederlandse kust. Morgen opent in het Katwijks Museum een tentoonstelling op basis van haar boek Visserstruien.

De bemannign van zeillogger KW97 | Katwijks Museum

De patronen waren zo specifiek dat kenners een visser konden thuisbrengen aan de hand van zijn kleding. "Ik hoorde enkele maanden geleden van een vrouw uit Urk, wier opa aanspoelde in Egmond. Omdat hij een Urker trui aan had, konden ze hem terugbrengen."

In zwang
De visserstrui raakte in zwang in de tweede helft van de negentiende eeuw. In 1857 werd het kaakverbod opgeheven en mochten vissers uit alle kustplaatsen op haring vissen rond de Shetland-eilanden. De vissers namen de kledinggewoonten van de plaatselijke bevolking daar over. "Het was de eerste keer dat het breigoed als bovenkleding werd gedragen", stelt Ruhe. "Tot dan toe waren truien ondergoed."

De patronen ontwikkelden zich op natuurlijke wijze. Er was geen standaard-werkwijze, maar de vissersvrouwen gaven de motieven aan elkaar door. Populair waren patronen die met de scheepvaart te maken hadden: visgraten, golven, kabels.

Eigen trui
"De mensen hadden nog niet zulke communicatiemiddelen dat ze bij allerlei anderen konden kijken. Dus in de besloten gemeenschappen ontwikkelden zich dan een eigen trui. Bovendien hield men rekening met de plaatselijke mode. Het is zoals nu: niemand wilde uit de toon vallen, dus breide men de truien net zo."

Na de Tweede Wereldoorlog verdwenen de kenmerkende patronen. Eerst kwamen machinaal gebreide truien op, daarna visserskleding van modernere stoffen. "Het is eigenlijk uit het collectieve geheugen verdwenen. In sommige vissersplaatsen werd beweerd dat ze nooit een specifieke visserstrui hadden gehad. Maar na verder zoeken en oproepen in kranten kwam er dan toch van alles naar boven."

Geen klederdracht
Ruhe denkt dat er twee redenen zijn dat dit stuk geschiedenis verloren ging. "Het is nooit onderdeel geweest van de klederdracht, het was gewoon werkgoed. Die dingen werden versteld totdat het niet meer de moeite waard was en eindigden dan als dekzwabber. Er zijn er nog maar een paar bewaard en die zijn bijna allemaal van recentere datum."
Bovendien, voegt ze toe, "was het werk van vrouwen. Daar werd niet naar gekeken."

Prachtige foto
Dat de truien soms letterlijk over het hoofd werden gezien, merkte Ruhe op Texel, waar het plaatselijke museum zelfs beweerde dat er nooit een Texelse trui had bestaan.
"Twee uur nadat ik was vertrokken kreeg ik een mail met een prachtige foto van Jac. P. Thijsse, die op Texel onderzoek had gedaan. Naast hem stond een visserman uit De Koog, met een duidelijk herkenbaar patroon. Niemand had naar die visser gekeken, er was alleen oog geweest voor Thijsse. Er wordt dus vooral overheen gekeken."

Visserstruien - Stella Ruhe - Forte - ISBN:9789058772718
Bron: NOS vrijdag 4 okt 2013, 20:31 (Update: 04-10-13, 20:42)

Rituelen

Gisteren, 9 september,  is de tentoonstelling Rituelen geopend in het Stedelijk Museum Zwolle.

Om ons heen merken we dat er steeds meer belangstelling is voor tradities en rituelen. Sinterklaas en Kerst staan volop in de belangstelling. Maar ook streekgerechten. Balkenbrij, kruudmoes en bloedworst. Het breikransje van weleer wordt een landelijk netwerk van Handwerkcafé's en bijvoorbeeld Stitch and Bitch - groepen. Hoe vaak hoor je niet dat het om 'je eigen identiteit' gaat. Jacht- en slachtrituelen en trouwen en rouwen krijgt veel aandacht. We leven in een tijd waarin blijkt dat we meer behoefte hebben aan deze vorm van houvast.In Japan lach je samen, in het werelddeel waarin wij vertoeven, huilen we ook samen. Stille tochten die ons verbinden.
Ons culturele erfgoed en de - hernieuwde - belangstelling staan tijdens 'Rituelen' centraal. Oude gebruiken en rituelen vormgegeven door hedendaagse kunstenaars. We wisten natuurlijk al, maar zij onderstrepen nog eens dat het zo heel erg de moeite waard is om te behouden.

Ellen Korth, Loes Heebink, Jeanette Hoekstra en Cor Wobma confronteren ons op een verrassende en ongebruikelijke manier met jacht- en slachtrituelen, conversatietradities, rouwverwerking, de zeven sacramenten, Allerzielen, huwelijks- en geboorterituelen en handwerkclubs.
De Franse beeldhouwer Marc Vellay laat zien dat westerse tradities soms sterk afwijken van rituelen in andere culturen.
Oud en nieuw, oost en west ontmoeten elkaar in de onverslijtbare hang naar rituelen.

De opening werd ondersteund door de jachthoorn blaasgroep 'Het Aardhuis'. Deze groep speelt jachtsignalen en jachtmelodieën. Zij openden de middag met 'de Begroeting' waarmee ook de jacht geopend wordt. De middag werd omlijst met diverse melodieën.