刺し子 - Sashiko - workshop

刺し子

Tegenwoordig zie je steeds meer, ingewikkelde, Sashiko patronen opduiken. Het wordt toegepast in mode en (woon)accessoires. Maar wist je dat het een heel oude techniek is?

Al in het begin van de 17e eeuw werd Sashiko - 刺し子 in het noorden van Japan gebruikt. Vooral boeren en vissers gebruikten deze techniek om hun werkkleding te verstellen. Om stof te verstevigen of om verdere slijtage te voorkomen. Maar ook om op die manier stoffen met een hulpstof te repareren. Het watteren zoals wij dat nu kennen werd gedaan door meerdere lappen stof op elkaar vast te zetten met deze steek. Ons woord 'opgelapt' komt ook niet helemaal uit de lucht vallen.

Mensen waren zuinig op hun stoffen en op deze manier hadden stoffen een zo'n lang mogelijk leven.
Stoffen waren een kostbaar goed. Omdat spinnen en weven een tijdrovende bezigheid is.
In die tijd waren er alleen nog maar natuurlijke stoffen zoals katoen, zijde en hennep. Je begrijpt dat zijde alleen gedragen werd door de gegoede mens.
Hennep was wat het merendeel gedragen werd maar ook sneller scheurde. Gezien de snelle slijtage van hennep had je een vaardigheid nodig om scheuren te repareren. Die vaardigheid ontwikkelde zich door de jaren van nut en noodzaak tot decoratief gebruik onder de naam Sashiko.

Deze rijg- of borduurtechniek wordt traditioneel uitgevoerd met wit garen op met indigo geverfde stof. Destijds was het in Japan verboden voor de 'gewone mens' om heldere kleuren te dragen. En het met indigo verven van stof was een betaalbare methode om een toegestane kleur te kunnen dragen. Daarmee werd de combinatie indigo katoen / Sashiko haalbaar.

Sashiko wordt tegenwoordig ook uitgevoerd worden in andere kleurstellingen. Je ziet steeds meer een variatie op het oorspronkelijke waarmee mensen Sashiko eigentijdser toepassen. Door de patronen die gebruikt worden, blijft de oorspronkelijke uitstraling van Sashiko wel aanwezig.

Sashiko betekent 'kleine steekjes'. De steken zouden vergeleken zijn met een rijstkorrel.
Uitspraak van Sashiko: de 'i' wordt niet uitgesproken.

Weetje:
Vaak worden de woorden Sashiko en Boro door elkaar gebruikt. Gedurende vele, vele jaren zijn ze ook nauw aan elkaar verweven. Maar uitwisselbaar zijn deze benamingen niet.
Sashiko verwijst naar de borduurstijl terwijl Boro vodden of gescheurde stof betekent. Bovendien geeft Boro het textiel aan en niet hoe het aan of in elkaar is gezet.

Bovendien zijn er diverse stromingen binnen het borduren van Sashiko. 
Zo is er onder andere:
Moyozashi - rijgsteken in lineaire ontwerpen
Kogin - een afgeleide van Sashiko die veel van stoppen wegheeft en gemaakt is op aftelbare stof
Shonai - rechte lijnen die elkaar kruisen
Hitomezahsi - de structuren die ontstaan uit de uitlijning van veel enkele steken op een raster
Gebruik je binnen Sashiko kunstgarens, wordt het Kakurezashi genoemd.

刺し子

Ben je door het bovenstaande geïnteresseerd geraakt in Sashiko en wil je het leren?

Er wordt een workshop Sashiko georganiseerd op zaterdag 6 november 2021

Wat leer je:
Sashiko, de steken en het aan- en afhechten.
Het tekenen van een Sashiko patroon

Je krijgt een materialen pakket met Japanse stof en bijpassend garen.

Aanvang: 13.30 uur
Locatie: Bij BrainZ, Lübeckplein  68
Docent: Lon Planjer
Kosten: 25,00 €

Om je aan te melden, stuur je een mail naar handwerkcafezwolle@hotmail.nl o.v.v. Sashiko

Bijna

Bijna is het zover, de nieuwste uitgave van VEZEL komt uit.

Deze uitgave staat bol van Japanse handwerktechnieken.
Op een duidelijke manier kun je zien en lezen hoe je tot bijzondere resultaten komt met technieken uit de historie van Japanse textiele werkvormen.
Lees hoe je kunt experimenteren en combineren met verschillende technieken. Zo zijn er bijvoorbeeld, om een paar te noemen,: Kumohimo, Saori, Sashiko, Shibori, Boro, Origami en Tsujigahama.

Maar dit is niet alles!
Er komen veel uiteenlopende textiele zaken aan bod in deze nieuwe uitgave.

Vanaf zaterdag ook verkrijgbaar bij Handwerkcafé Zwolle

Boro en sashiko - trend wereldwijd

Japan is hot. Veel mensen laten zich de laatste tijd inspireren door Japan. Op het gebied van eten, literatuur, manga en textiel.

Japan is een eilandenstaat en bestaat uit bijna 7000 eilanden. Je kunt je voorstellen dat er een 'japanse cultuur' is, maar dat er nog heel veel onderscheid is tussen verschillende eilanden.

We kennen de kimono, de furoshiki - een tas, Komebukuro - een rijstzak, boro en sashiko.

De Kosode is een veel gedragen kledingstuk en lijkt veel op de kimono. Maar de Kosode wordt ruimer, losser gedragen en is in verschillende lengtes. Daarbij wordt een Obi gedragen. Niet om het kledingstuk te sluiten maar voor de sier. De mouwen zijn aanmerkelijk smaller dan bij de kimono.

De yukata is een zomeruitvoering van een kimono-lijkend kledingstuk. Van katoen en wordt door mannen en vrouwen en losjes gedragen.
De haori is een yukata maar wordt alleen open gedragen.

Je ziet; inspiratie te over. Dan hebben we het alleen nog maar over een paar kledingstukken.

Maar hier gaat het vooral over boro en sashiko. Boro kun je omschrijven als een vorm van japans patchwork.

Deze techniek werd gebruikt voor o.a. jasjes die vooral door, arme, vissers werd gedragen. De slijtageplekken of gaten die erin vielen door het intensieve gebruik, werden gerepareerd door er een lapje op te naaien. Het opnaaien van het lapje gebeurde door rijgsteken te maken met een katoenen draad. Men ging maar door met verstellen, lapje over lapje. Daardoor werd het kledingstuk ook warmer, een bijkomend voordeel. Wij zouden het herstellen of, waar nodig, verstellen noemen. Het is niet onwaarschijnlijk dat ons woord 'opgelapt' hiermee ook te maken heeft.

De rijg- of borduurtechniek heet sashiko. Wat rijstkorrel betekent. Inmiddels wordt deze techniek niet alleen meer in functionele vorm gebruikt maar ook om motieven te borduren. Wel nog steeds met sashiko garen (katoen) op katoenen stof. Of tegenwoordig veel denim.

Het VeelZijdeg Collectief is een groep die zich bezig houdt met textiel. Onder leiding van Iny Hummelink werken zij vier keer per jaar samen aan een thema. Dit jaar was dat boro en sashiko. En alle variaties op dit thema.
Dit jaar is afgesloten met een tentoonstelling in de Koppelkerk in Bredevoort.

Boro, Sashiko en opera

De laatste jaren is er steeds meer belangstelling voor de Boro.
De Boro en de technieken er omheen zijn in Japan ontstaan. Mede door armoede. De Boro is een jasje, een werkjasje, dat normale dracht was in de lagere sociale klasse. De belijning is zeer eenvoudig, met veel bewegingsruimte. Op het eerste gezicht zou je kunnen denken dat het een kimono betreft. Zou hier wellicht de later in West Europa opgekomen stofjas een afgeleide van zijn?

Boro; privébezit

Detail Boro

Ten tijde van de Boro was er geen tot weinig katoen. Kleding werd vooral gemaakt van, met indigo geverfde, hennep. Over versleten plekjes werd een nieuw lapje gelegd en met rijgsteekjes vastgezet. Voordeel hiervan is dat laagje op laagje ook meer warm hield. Pas veel later werd met indigo geverfd katoen gebruikt. Nu wordt voor diverse ondergronden en patches veel jeans gebruikt.

Dames van
Nationaal Opera en Concert Koor

De stiksels van rijgsteken ontwikkelden zich tot een kunst op zich, genaamd Sashiko. Je spreekt het uit als sjasko. Binnen de Sashiko zijn zeer eenvoudige patronen maar ook moeilijkere patronen die symbolische waarde in zich hebben.

Op dit moment is de Nederlandse Reisopera in veel Nederlandse theaters te zien en te horen. Zij voeren de opera De Parelvissers op.
Kostuumontwerper Elena Werner en Marita Schoonheijm (afdeling kostuum van de Nederlandse Reisopera) hebben zich laten inspireren door de Boro en Sashiko om de kostuums te ontwerpen en maken voor deze uitvoering.

Yaroslav Abaimov (tenor) in de rol van Nadir

De Sashiko techniek die gebruikt werd om de Boro te verstevigen is techniek die we tegenwoordig steeds meer zien. Als techniek om te verstevigen maar ook als individuele patronen die geborduurd worden op tassen en kussens. Veel witte steken op indigo ondergrond. Maar je kunt het natuurlijk op jouw manier toepassen. Het is een heel goede en leuke techniek die je kunt gebruiken om je kleding te customizen/pimpen.

Yaroslav Abaimov, Kishani Jayasinghe, Robert Davies  en
Yavus Arman İşleker in de hoofdrollen